Nhưng rất tiếc cuốn giáo trình Cơ sở văn hóa trước tiên đó lại là một công trình "đạo văn" theo đúng nghĩa đen của hành vi này.
Và các trang thiết bị vô thể, hữu thể khác phục vụ cho hoạt động thuộc các lĩnh vực văn hóa ngoài văn hóa kỹ thuật. Dù khoa học ngày càng chuyên sâu, thì Văn hóa học vẫn là bộ môn đòi hỏi người nghiên cứu phải có một hệ thống tri thức bách khoa, đa diện, đa dạng.
Tuy nhiên, sau một thế kỷ nhìn lại, cần khẳng định quan điểm: "1. Thực từ trạng văn hóa dân tộc, đã đến lúc và không thể muộn hơn, chúng ta phải đặt ra và giải quyết vấn đề chấn hưng văn hóa dân tộc một cách chủ động, toàn diện, triệt để.
Văn hóa tài nguyên còn gọi là văn hóa vật chất: Bao gồm tuốt tuột cảnh quan, môi trường thọ thái. " Của Phan Chu Trinh vẫn mang ý nghĩa tham mưu nhất mực đối với chúng ta. Tự thân văn hóa - đối tượng nghiên cứu của khoa học này đòi hỏi như vậy, chứ không phải là ý muốn của riêng ai.
Nghe đâu đã và đang tồn tại một nghịch lý giữa các quan điểm căn bản về vai trò và sự phát triển văn hóa với sự vận hành, thực hiện các ý kiến này trong thực tiễn văn hóa. Thực tế cho thấy, các ý kiến đúng đắn đó đã được (hay bị) biến thành các khẩu hiệu, định đề lý luận của người quản lý, lãnh đạo mỗi khi đề cập tới sự nghiệp phát triển văn hóa hơn là hiểu biết về văn hóa một cách sâu sắc, có khả năng biến các quan điểm văn hóa thành hiện thực.
Khi coi xét thực trạng văn hóa, chúng ta không nên chỉ đi tìm lý do từ ngoại cảnh, mà cần phải nhìn thẳng vào chính chúng ta, với tất thảy hay - dở, đúng - sai, sáng láng - sai trái.
Có lẽ vì nhiều "nhà nghiên cứu văn hóa" không được đào tạo cơ bản về khoa học văn hóa song vẫn "làm văn hóa", nên ở một nhà trường nổi tiếng có tài liệu giảng dạy về văn hóa đã viết như sau: "Cấu trúc của nền văn hóa mỗi quốc gia - dân tộc, có bốn lĩnh vực cơ bản là: a. Dù bị phát hiện, bị phê phán, hơn mười năm nay, cuốn giáo trình đó vẫn được coi là tài liệu học tập của sinh viên các trường đại học! Và hàng chục năm sau ngày Văn hóa học "lên ngôi", số giảng sư, số tác giả nghiên cứu về văn hóa ở Việt Nam tự dưng tăng vọt.
NGUYỄN HÒA. Khai dân khí: Thức tỉnh ý thức tự lực, tự cường, mọi người đều giác ngộ được quyền lợi của mình, giải thoát được nọc độc chuyên chế.
Đó là đất và trời - tức thị toàn thể cái thiên nhiên thứ nhất (thiên tạo và nhân tạo), làm nên môi trường sống của muôn loài, trong đó có con người như: Vùng trời, ở đấy hiện hữu các tầng khí quyển, các tầng mây, nắng, mưa, gió, bão, các hạt bụi mang điện tích âm hoặc dương của vũ trụ, của loại khí. Với một số người từ triết học, tầng lớp học, dân tộc học,.
Với bối cảnh lịch sử khi đó, khi đất nước còn dưới ách cai trị của thực dân Pháp, dù khát vọng của Phan Chu Trinh là chính đáng, cần được trân trọng thì vẫn không phải là một chọn lựa đúng, đơn giản vì không thể hiện thực hóa khát vọng của ông trong điều kiện nền độc lập của dân tộc bị tước và bộ máy thống trị thực dân dùng mọi mánh khoé, kể cả mánh khoé tàn ác nhất, để duy trì vai trò cai trị.
Không có lý do gì để chúng ta tự làm suy yếu sức mạnh văn hóa của dân tộc trong thời đại mới, thời đại mà chúng ta đã nhận thức rằng, sự phát triển kinh tế phải đi cùng với phát triển văn hóa. Vùng đất - sờ soạng lãnh thổ của một quốc gia bao gồm: núi, đồi, ao, hồ, sông, biển, các loại rừng cây, các loài sinh vật hiện đang sinh tồn và phát triển trên địa bàn, các cao nguyên, bình nguyên, đảo nổi, đảo chìm, tuốt luốt các loại tài nguyên trong lòng đất.
Rồi mới ngày nào, có tờ báo viết rằng "tứ linh" trong văn hóa truyền thống Việt Nam gồm "long - ly - quy - hổ" thì đầu năm 2013, biên tập viên một đài truyền hình ở Trung ương điềm nhiên khẳng định trên màn hình: Trần Hưng Đạo là một trong "tứ bất tử" của văn hóa truyền thống Việt Nam!.
Chấn dân trí: Bỏ lối học tầm chương trích cú, mở trường dạy chữ Quốc ngữ cùng kiến thức khoa học, bài trừ hủ tục xa hoa.
Sau mấy chục năm, một toàn cảnh phức tạp về văn hóa đang bày ra trước mắt chúng ta; sự sa sút, băng hoại, xuống cấp của một số khu vực văn hóa đã và đang trở nên nỗi lo của những người lương thiện khi hướng cái nhìn về tương lai văn hóa dân tộc. C. Số người tinh thông vai trò của văn hóa, hiểu biết về tính đa dạng song phức tạp của văn hóa là không nhiều. Thành ra, đã đến lúc cần trông đúng về vai trò của Văn hóa học, để xây dựng những nội dung lý luận có ý nghĩa cụ thể, trực tiếp trong thực tại; song song sớm xây dựng một đội ngũ nghiên cứu, giảng dạy có máu nóng,.
Văn hóa tư tưởng hay văn hóa tâm thức: Bao gồm triết học, đạo, văn chương - nghệ thuật và những cơ sở hoạt động linh tính khác". Giáo trình ra đời, tổ chức tập huấn trong nam ngoài bắc, xuất hiện một số bài báo ngợi ca. Văn hóa thân tộc, còn gọi là văn hóa cơ chế: Bao gồm quờ tổ chức bộ máy từng lớp và cơ chế vận hành của nó.
Cho nên trong một số trường hợp, sự quản lý và điều hành, nếu không dựa trên một số ý kiến cứng nhắc thì cũng dựa trên quan niệm cảm tính, vai trò chủ thể trong văn hóa thường bị đánh đồng với nhân cách lãnh đạo, quản lý.
3. Như: một Giáo sư viết báo để dạy trẻ nít: vì kính trọng Lý Bí nên tổ tông chúng ta đã gọi quả bí là quả.
Để tri thức Văn hóa học thật sự thấm sâu vào đời sống văn hóa. Hơn nửa thế kỷ trước, lòng yêu nước, nỗi âu lo vì sự tồn vong dân tộc và văn hóa dân tộc đã xúc tiến Phan Chu Trinh nắm tìm ra lối thoát cho dân tộc và ông đã đề xướng phong trào Duy tân. Các thô lỗ; các phong tục tập quán; các định chế từng lớp: gia đình, học đường, bệnh viện, công sở, cơ sở kinh doanh, thiết chế chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, pháp luật,.
Ngoài lý luận chuyên ngành, cần có sự am tường nhất quyết về lịch sử, tư tưởng - triết học, văn chương - nghệ thuật, tín ngưỡng - tôn giáo, tiếng nói, kinh tế, địa lý. Sách về văn hóa tràn đầy trong các cửa hàng, mà nếu bỏ thời gian đọc kỹ, sẽ gặp ở đó không ít kiến thức cốt là xào xáo, mông má, sao chép. Bầu!; một nhà nghiên cứu văn hóa coi việc các đoàn nghệ thuật Việt Nam ra nước ngoài trình diễn là đi.
Tiếp biến văn hóa!; một Giáo sư coi hai câu ca dao: "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài - Dẫu không thanh tao cũng người Tràng An" là của.
Hiện tại, Văn hóa học đang trở nên một trong các ngành khoa học xã hội - nhân bản có vị trí, có vai trò quan yếu về sự tự ý thức văn hóa trong quá trình phát triển của các dân tộc. ? Chịu thương chịu khó theo dõi, còn có thể bắt gặp tình trạng nghiên cứu văn hóa với rất nhiều ý kiến cười ra nước mắt.
Nhưng phải chăng, do thiếu nhân công, do chưa chuẩn bị đầy đủ từ khi khai triển môn học, nên ở Việt Nam sinh ra tình trạng người đào tạo chuyên ngành khoa học khác chuyển sang nghiên cứu - giảng dạy văn hóa học khá nhiều? Dẫn tới tình trạng người được đào tạo từ chuyên ngành văn học sang dạy Văn hóa học thường chỉ loanh quanh với kiến thức văn học; người được đào tạo từ chuyên ngành sử học sang dạy Văn hóa học thường loanh quanh với tri thức của sử học; người đào tạo từ chuyên ngành tiếng nói học sang dạy Văn hóa học thường lòng vòng với kiến thức ngôn ngữ học.
Văn hóa kỹ thuật, còn gọi là văn hóa hành vi: Bao gồm tuốt luốt cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị kỹ thuật - công nghệ của nền kinh tế sơn hà như: các cơ sở sản xuất, các loại hệ thống liên lạc, điện, lưu thông phân phối, các loại sản phẩm cho ăn, ở, dụng cụ đi lại,.
Chuyển sang, tình hình cũng như vậy. Thiển nghĩ, thực tiễn này có cỗi nguồn từ tình trạng các ý kiến đúng đắn về văn hóa ở cấp vĩ mô đã không được nắm bắt, thấu suốt, triển khai một cách hợp lý trong hoạt động văn hóa.
Hậu dân sinh: Phát triển kinh tế, cho dân khai phá làm vườn, lập hội buôn, sinh sản hàng nội hóa. 2. Đã trực tiếp đẩy nhiều khu vực văn hóa của đất nước vào tình thế không vận hành thích hợp với điều mà văn hóa lý tưởng của chúng ta hướng tới. Nói tóm lại, chỉ có thể kết luận rằng tình trạng nói bừa, phán bừa về văn hóa dân tộc đã đến mức báo động! Dù tiếp cận với ý thức lạc quan và dù cần khẳng định chúng ta đã đạt được một số thành quả văn hóa, thì vẫn phải đối diện với một sự thực là: Hệ quả của tình trạng thiếu hiểu biết về văn hóa, sự áp đặt theo lối độc đoán các suy đoán văn hóa chủ quan, sự biến chất về văn hóa, sự thiếu chuẩn mực trong tổ chức đời sống văn hóa,.
Cần thừa nhận một thực tế: trong bộ máy hành chính chuyên trách từ Trung ương tới các địa phương, trong nhiều cơ quan lãnh đạo, quản lý, tổ chức sự phát triển văn hóa,. Như vậy thì không lẽ "khí quyển, các tầng mây, nắng, mưa, gió, bão, các hạt bụi mang điện tích âm hoặc dương của vũ trụ, của loại khí?", cũng là văn hóa? Càng không hiểu tại sao "văn hóa kỹ thuật còn gọi là văn hóa hành vi", "văn hóa thân tộc còn gọi là văn hóa cơ chế", "Văn hóa tư tưởng hay văn hóa tâm thức".
D. Có nhẽ vì "sinh sau đẻ muộn", ngay sau khi môn học Cơ sở văn hóa Việt Nam được khai triển giảng dạy trong các trường đại học, một cuốn giáo trình đã sớm được tổ chức soạn để truyền bá một số chấm phá cơ bản về khoa học văn hóa, về bản sắc văn hóa Việt Nam và "hy vọng môn Văn hóa học và cơ sở văn hóa Việt Nam sẽ được khẳng định vị thế, như nó vốn cần có".
Nguyễn Công Trứ (!). B. Phát triển văn hóa, làm cho mỗi thành viên từng lớp trở thành "con người văn hóa", là một quá trình lâu dài, nhưng vẫn phải tiến hành, phải hoạch định bằng hệ thống quan niệm nhân văn, khoa học.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét