Dẫm đạp mới lạ! Người nghèo có khi bỏ cả buổi cày đi lĩnh phần
Người giàu cho tôi tớ đi. Quản sinh xướng tên ai. Chừng như người Việt mình chẳng thể nào quen được với cảnh xếp hàng trong thứ tự. Trong lĩnh vực cao hơn. Như tranh cướp lễ tế cô hồn rằm tháng Bảy hàng năm ở các chợ quê. Không ai bỏ phần vì đã có câu kinh: “Miếng giữa làng bằng một sàng xó bếp!”. Rồi vui hơn là cảnh nhận phần. Văn minh nhất và an toàn nhất! Câu chuyện thằng Mõ & Văn hóa xôi thịt đình làng Những chuyện có thể nói là đáng xấu hổ này chỉ thấy ở trong nước.
Trong hai mươi người bị thương và hàng ngàn người đi mua hàng điện máy cao cấp Nguyễn Kim. Nếu tranh cướp vì miếng ăn thì người ta tự bào chữa là mình đang là người đói nhất. Chỉ tranh thủ kiếm thêm một bữa không mất tiền mà thôi. Người ta thường tự cho mình là người giỏi nhất. Thậm chí đạo đức nhất! Trong những lúc chen cướp đó chừng như danh dự con người. Đâu không dám nói chứ ở nhiều nước châu Âu mà tôi được chứng kiến như Áo.
Nhưng không chỉ trong những vụ khuyến mại hay miễn phí. Sâu lắng. Những giọt nước mắt trong vắt từ trái tim mà ra. Đó là hàng nghìn người. Trong đó vững chắc có nhiều fan của anh ta. Không dậy từ hai giờ sáng chen chúc. Người dân rất sẵn cứ liệu về chuyện xếp hàng nghiêm túc mà tay trắng. Tức thị những nơi không ai tranh cướp được với mình nữa.
Xô đổ cả cổng nhà trường mẫu giáo thì con thất học cả năm. Gần đây nhất. Nhân vật lao công truyền thống và rất nổi danh trong các làng Việt. Một công việc “nhiều quyền. Đó là phải chia phần cho cả làng với những nguyên tắc nghiêm ngặt. Vì không biết sushi ngon dở thế nào và rất ngại vào tiệm ăn sang. Đám đông xếp hàng nghiêm đến nỗi một anh ca sĩ nức tiếng quen ngón lố bịch chen ngang đã bị đám đông la ó.
Những điều trông thấy. Như cảnh nhà giàu phát chẩn trong nạn đói. Phong kiến khuyến khích dân đua nhau chạy theo hư danh và “miếng giữa làng” để vua yên vị hưởng lạc trên ngai vàng.
Tình thương đồng loại. Một chỗ ngồi trên xe. Chặt làm sao để chia mỗi cái mỏ gà làm hai mươi phần! Làm không nên là phải ngả vạ. Người ta vẫn không biết xếp hàng.
Tế xong là đến việc chia phần. Vây quanh cái nia xôi thịt. Nghèo thì vài mâm xôi kèm dăm ba con gà. Xe đường dài. Dù thi sĩ Chế Lan Viên hô hào: “Ta xếp hàng là ta tồn tại” nhưng trong thời bao cấp cho tới tận bây chừ khi đời sống đã khá hơn trước.
Nghe nói người Việt ở Nhật. Nên chi chỉ cần hai người trở lên là họ có ngay phản xạ chen lấn. Họ cũng thành thục văn hóa xếp hàng. Vị tha. Từng lớp thiếu minh bạch
Hậu quả là bà chủ quán phóng khoáng vỡ trận. Mỗi năm vài lần làng mở hội hay tế thành hoàng. Cả thảy vì một miếng ăn. Bởi họ hiểu: xếp hàng là nhanh nhất. Tệ nhất là trước một món ngon ở bếp buffet. Những cuộc tranh cướp cũng không kém phần quyết liệt. Làm như ở tỉnh thành nhiều hàng hóa nhất nước này chưa từng có hàng Hàn Quốc.
Dường ấy đã là chất kết dính không thể thiếu được của bất kỳ từng lớp nào. Xếp hàng từ sáng tinh mơ đến tận xế chiều. Tôi không hiểu văn hóa đám đông là cái gì. Hễ có dịp là bùng lên cho trần gian chiêm ngưỡng. Người Sài Gòn nhăn mặt khi thấy giới trẻ lại chen cướp quà khuyến mãi.
Ăn đòn hoặc có khi sạt nghiệp. Khéo tàng hình. Lúc đó đám đông mới tản dần. Chỉ mấy viên kẹp bột bọc giấy hồng giấy xanh mà có người thành cô hồn vì bị dẫm đạp. Số còn lại tìm con phe mà mua. Nhưng đã thấy những đám đông khác.
Bữa tiệc khai trương bị đình. Ngàn người vây quanh một cái nia. Theo tùng san Duyên Dáng Việt Nam - Bài: Nguyễn Quang Thân - Ảnh: Nguyên Trương. Cần gìn gữa. Người ấy đưa cái ra.
Bảo vệ nó. Mù mờ bao nhiêu thì dân chúng còn chen chúc dẫm đạp nhiều bấy nhiêu. Từ xôi thịt đình làng đến shusi đường phố chỉ một bước chân. Chờ ăn phở. Đó là khi người ta hướng tới một vị trí “thơm tho”. Hai lăm phần. Từ đâu ra vậy? Từ đói? Nghèo? Xin nói luôn và ngay: tranh nhau đĩa shusi không phải vì đói hay nghèo.
Đạo đức. Lấn lát. Cũng tranh cướp. Một ngàn người nghèo cũng như giàu. HCM. Dẫm đạp. Khách du lịch ngoại quốc tưởng có biến. Cảnh tượng chen lấn dọa nạt nhau để giành phần ăn diễn ra từ sáng tờ mờ đến tối mò mùng.
Tất nhiên là đẫm mồ hôi tay của anh Mõ và nước mắt của người bị xô đẩy chen chúc. Chen ngang láu cá. Phải tìm cội nguồn ở chỗ sâu xa hơn. Hay một cái ghế nhiều quyền lợi hơn trên chính trường! Khác với dân nhiều xứ văn minh.
Tranh cướp một cái ghế. Có hội chợ triển lãm sản phẩm của Hàn Quốc. Trong nhiều tháng trời tôi chưa từng thấy ở đâu có cảnh chen chúc mà không xếp hàng. Kể cả quận 13 (Paris) nơi người Việt mới sang hay sang đã lâu.
Tại Hà Nội. Anh Mõ quẳng vào rá mỗi đinh một nắm xôi có đính vài sợi thịt gà
Phải stop. 10. Ném đá trên mạng. Ở Mỹ cũng vậy. Sự cảm thông với tha nhân hay đức nhường cũng chẳng là cái đinh gì. Cửa tàu hỏa. Một nhà văn nhận xét: linh hồn nặng gấp ngàn lần thân xác. Anh phiên dịch “yêu nước” đành nói láo là một cuộc tái tạo “hội làng” trong phố.
Ngay nay sợ mất phần nên người ta dẫm đạp chen chúc. Séc hay Hungary…tư bản gốc hay hậu xã hội chủ nghĩa. Trí tuệ và thực tình. Đức. Một căn nguyên quan trọng là từ từng lớp rối loạn kỷ cương ngày nay. Ẩn mặt? Vé tàu Tết được ban bố. Lắm tiền”.
Muốn giữ được chức mõ thì phải có vài cái tài mọn. Gạn hỏi. Pháp.
Tại quận 7 TP. Vì chưng cái “đám đông shusi” và những đám tranh cướp khác chính là hậu quả việc khế ước tinh thần giữa mỗi người với xã hội văn minh đang bị xé bỏ. Chúng ta hãy hình dong. Đám đông tràn xuống mặt đường. Khi bị các cửa hiệu trên phố Đoàn Trần Nghiệp xua đuổi vì cản ngăn họ bán hàng.
# Mà trở nên “văn hóa”. Đó là kinh bất thành văn của cái “đạo xôi thịt” từng ngự trị làng xã Việt hàng ngàn năm. Đã có số ghế ngồi. Khi mọi người bất chợt được hưởng oản chùa. Cố nhiên. Ví như phần nào cũng phải dính một tí mỏ gà. Làng giàu thì vật một con bò. Cho nên anh ta mới được là Mõ. Ký ức dân tộc còn ghi nhớ những câu phương ngôn và cảnh đình làng miền Bắc cách đây khá lâu.
Trong mạch máu và tiềm thức nhiều người Việt. Cả buổi mới mang về được vài nắm xôi to bằng quả trứng gà. Chen lấn vào cầu thang máy. Có dao thớt. Câu này có nhẽ đúng ngay cả với những người theo chủ nghĩa duy vật. Tưởng là chuyện vặt đường phố nhưng không phải như thế. Công an giải thể lúc này họ lại tụ hội vào lúc khác. Lâu dần ăn vào bản năng và tinh thần quần chúng.
Để “hệ thống” luôn luôn có giá. Gồm nam thanh nữ tú. Ngay cả khi đã mua vé. Không chen chúc. Những nét mặt đăm chiêu rất Hà Nội. Họ cũng từ tốn xếp hàng không ai chen ngang.
Với khí thế “hổ vồ hươu”. Nhiều khi đến hai mươi
Ngược lại. Chen lấn ăn sushi miễn phí tại Hà Nội Sau đó mấy ngày.
Ngày 24. Họ tranh nhau chỉ vì được khuyến mãi! Một quang cảnh làm đỏ mặt không chỉ người Sài Gòn! Không chỉ là chuyện xếp hàng Chắc khó kể ra đầy đủ những gì tương tự xẩy ra khi có cái gì đó “miễn phí”. Họ không xếp hàng nhưng mua bao nhiêu cũng có. Chậm chân kiên cố là mất phần.
Và phải làm sao chia được những cái thủ gà hay thủ heo ra nhiều phần cho các vị chức sắc trong làng. Dẫm đạp nhau làm như đằng sau có hổ vồ hay ma đuổi. Người ta cũng không chịu xếp hàng mà vẫn chen nhau.
Đang lén chồng đi hút mỡ hoặc luôn đi cao lâu nên nghiện sushi. Chỉ trước mấy ngày vụ “cướp shusi” cũng trai thanh gái lịch Hà Nội đã ngày dài lại đêm thâu. Trong “đám đông shshi” có thể có nhiều người đang thừa cân. Xa xưa người ta chen chúc dẫm đạp vì sợ mất phần. Tư liệu.
Con heo. Có vẻ “phi vật thể” hơn. Đó là cái mẹo cai trị của vua quan. Cái tài tuy gọi là mọn nhưng không có ai trong làng làm được như anh ta. Các phần phải đều nhau tăm tắp. Bất khả dung hòa. Trên tàu tốt hơn. Người nghèo Hà Nội không chen nhau cướp sushi.
Xứng đáng nhất. Có anh Mõ và vài người “quản sinh” cầm chịch. Trần giới xếp hàng mua nhưng chỉ mấy người mua được. Như họ từ đâu tới chứ không phải con Rồng cháu Tiên. Ghế càng to thì tranh đua càng dữ dội. Có người nói: “văn hóa đám đông” có vấn đề.
Như lên phi cơ. Theo nhà văn Ngô Tất Tố việc này thường được giao cho anh Mõ.
Có làng thường có ba bốn trăm hay một ngàn “đinh” (tức thị những người đàn ông đủ 18 tuổi có tiêu chuẩn được chia phần).
Không chen chúc. Lặng lẽ xếp hàng tiễn chân Đại Tướng Võ Nguyên Giáp vừa từ trần. Tạm gọi là “văn hóa xôi thịt đình làng ”. Êm hơn. Lòng tin vào sự công bằng trong phân phối (chia phần) đã xuống đáy. Đúng vậy. Gây ùn tắc liên lạc trên một con phố vốn luôn vắng người và yên tĩnh giữa thủ đô. Phong kiến không còn nhưng cái văn hóa gần với bản năng tự vệ ấy vẫn tồn tại trong gien.
Lên xe buýt. Đà Nẵng chắc chắn không có những chị bán vé số hay các bác xe ôm. Chính cái khế ước với những có nhân. Vâng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét