Nó rất cần được nhằm nhè vào cuộc sống bữa nay khi những ràng buộc, quy cách xử sự trong gia đình ngày một lỏng lẻo hơn và chừng như nhiều thảm kịch đang xảy ra trong không ít mái nhà, căn hộ
Tổ tiên ông cha mình đã để lại những giá trị làm người, những di sản văn hóa truyền thống tốt đẹp đời nào con cháu lại sớm quên lãng trường đoản cú. NGUYỄN HỮU QUÝ Giáo sư, tấn sĩ, Nhà giáo dân chúng Trần Văn Bính: sung túc mà thiếu văn hóa là mầm mống đại họa 5 thí dụ can hệ đến văn hóa truyền thống và hội nhập Nghe ca trù trên máy iPhone 5!.
Hoa chanh nở giữa vườn chanh / Thầy u mình với chúng mình chân quê. Hội nhập không có lỗi trong những sa sút, vơi nhạt hay băng hoại về giá trị đạo đức văn hóa ở tầng lớp ta bây chừ. Sự cởi mở trong thời trang không có tức thị hướng tới những kiểu áo quần te tua, kỳ quặc, là kiểu váy mỏng và ngắn, mặc mà như chơi mặc. Và, đây là một nhân sinh quan đầy lòng vị tha mà cả Đức Phật lẫn Đức Chúa Giê-su.
Xin quay trở lại với Chân quê. Thì đến lúc phải rộn rã với khăn nhung, quần lĩnh. Qua thời yếm lụa sồi, khăn mỏ quạ, quần nái đen. QĐND - nhà thơ Nguyễn Bính, bởi quá đắm đuối cái quê mùa của xứ sở hoa chanh mà vân vi đến mất ăn mất ngủ với chiếc khuy bấm trên áo cô thôn nữ bữa qua vừa đi tỉnh về. Hẳn nhiên, phía sau khăn nhung, quần lĩnh với áo cài khuy bấm ấy, cô gái Việt vẫn phải biết giữ giàng hương đồng gió nội như giữ lấy hồn Việt đẹp đẽ của dân tộc mình.
Mỗi giang san, mỗi dân tộc chỉ là một căn nhà trong ngôi làng lớn đó. Sự “thái quá” của thi sĩ đã để lại cho dương gian bài thơ Chân quê nức danh viết ra từ năm 1936 mà đến hiện nay đọc lại, ngâm lại vẫn cứ hay vô cùng. Chị ngã em nâng là thành ngữ nói về tình cảm anh chị em. Những vụ cướp của, giết người, cưỡng bách trở nên tin hot, bài hot trên một số tờ báo viết, báo mạng.
Chiếc cúc bấm nghiễm nhiên trở nên thân thuộc và biến thành “biểu tượng” của sự cách tân thời trang trên đất Việt (?!) mở đường cho rất nhiều mốt ăn mặc, thiên hướng thời trang ra đời và phát triển đến chóng mặt sau đó.
Đó là gì nếu không phải là những giá trị tốt đẹp mà cha ông tiên nhân ta đã xây đắp nên bằng mồ hôi và máu, bằng sức lực và trí não của mình. Quê tôi còn có câu này: Làm anh làm ả thì ngả mặt lên. Khái niệm “công dân toàn cầu” không bao hàm việc đánh mất bản sắc dân tộc mình.
Chiếc cúc bấm chắc chẳng làm khổ thi sĩ đến vậy, phải hàng trăm năm trước đó, những cô gái thôn dã thắt đáy lưng ong không mặc yếm lụa sồi có cái thắt lưng đũi nhuộm hồi sang xuân. Thời buổi hiện giờ, rất dễ biến mình thành kẻ “nô lệ văn hóa” mà cứ ngỡ rằng đấy là sự hiện đại, mới mẻ cao sang. Chân quê đâu phải là quê mùa mà là văn hóa truyền thống đấy bạn ạ.
Dân tộc ta đã chọn lọc hấp thụ phần đông những cái hiệp, tiến bộ của “người ta” để làm phong phú thêm, đa dạng hơn nền văn hóa “nhà mình”. Chẳng phải tình cờ mà dân tộc ta coi Hùng Vương là “Vua” của muôn thuở. Thực ra, Nguyễn Bính đâu khổ vì chiếc cúc bấm trên áo cô thôn nữ mà chỉ xót xa trước sự xói mòn, phai bạc của bản sắc văn hóa dân tộc trước sức tiến công của văn hóa ngoại lai nối gót giày viễn chinh thực dân phương Tây nhập cảng vào nước ta.
Ông cha ta vốn hay kiệm lời và rất dung dị trong bảo ban con cháu. Ảnh: XB. Những câu chuyện, những mẩu tin về sự lừa lọc, dối trá, bạo lực. Tôi lại vu vơ nghĩ tới chiếc cúc bấm. Thương người khác như thương mình, đó là gì nếu không phải là mục đích cao cả của những đạo thực sự. Sự cống hiến, chân thực lắm khi không được ghi nhận đúng mực. Mấy dẫn dụ thân thuộc tôi vừa kể ra chính là truyền thống đấy.
Cái ác, cái xấu đang tìm cách len lỏi vào từng gia đình, từng con người.
In không ít trên báo đã được những người bán báo dạo rao ra rả mỗi sớm. Nó ảnh hưởng không nhỏ tới việc hình thành tư cách của lớp trẻ. Lỗi là ở ta chưa biết gạn đục khơi trong, chưa biết người biết ta một cách thấu tỏ và còn thiếu chần chờ suy lựa khi có rất nhiều thứ ùa đến ào vào. Canh tân không phải là khuấy nước trong thành đục, đổi trắng thay đen, tung thả hỏa mù, càng không phải vọng ngoại vô lối để biến mình trở thành kẻ nhai lại những cái người ta đã vứt bỏ.
Đây không phải là nỗi buồn chiến tranh mà là nỗi buồn của thời hòa bình khi rất nhiều giá trị tư tưởng, đạo đức, văn hóa truyền thống đã và đang bị xuống cấp, thoái hóa, băng hoại nghiêm trọng, rất nghiêm trọng.
Giang san này cũng thế, hòa nhập nhưng không hòa tan, phải biết gìn giữ và phát triển bản sắc dân tộc trong mọi hoàn cảnh tình huống như ông cha cha ông mình.
Và, còn có cả dềnh dàng áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen nữa chứ. Đổi mới văn chương không phải là thoát ly quay lưng lại dân tộc, ngông nghênh đứng ngoài đời sống tổ quốc, chửi bới bôi nhọ tiền nhân, giải thiêng giễu nhại các nhân vật lịch sử, các anh hùng đã được dân chúng tôn thờ, háo hức đề cao sự tục tĩu nhơ nhớp, khích động bạo lực, cổ súy cho lối sống thấp hèn, ích kỷ.
Hấp dẫn quyến rũ không phải là khơi gợi thô thiển hay càng không phải là chạy theo nhục dục, khiêu dâm. Thử hỏi, mấy ai nói về lòng chung thủy mà vừa súc tích lại thâm thúy nhưng rất giản dị như thế này: Chồng ta áo rách ta thương / Chồng người áo gấm xông hương mặc người. Hát quan họ trên thuyền trong hội Lim (Bắc Ninh).
Tuy nhiên, sòng phẳng mà nói, không phải thứ gì có cội nguồn từ phương Tây du nhập vào nước ta đều có hại, trái lại, qua quá trình giao thoa hấp thụ thì không ít giá trị văn hóa của họ đã góp phần làm cho dân tộc ta sáng sủa, văn minh hơn.
Bởi vậy, Âu phục mới dần dà thay thế Việt phục, com lê cà vạt thay cho áo the khăn xếp, áo dài tân thời hay váy Tây thế chỗ áo tứ thân và chiếc quần nái đen với khăn mỏ quạ thì không mấy cô gái dùng nữa. Cứ giật mình nghĩ rằng, nếu không có những chuyện cướp, giết, hiếp ấy thì báo chí sẽ tẻ nhạt vô vị lắm sao?! Không khỏi thở dài khi nghe một vị lãnh đạo nói rằng: Nước mình, đi đến đâu tôi cũng gặp chuyện buồn.
Tuy nhiên, cái gì cũng có tính hai mặt của nó; ranh giới tốt - xấu, hay - dở đôi khi rất mong manh. Ai cũng biết rõ mười mươi thế giới đang hội nhập mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, ngoại giao. Không dân tộc nào, nhà nước nào có thể tồn tại, sống một mình một cõi trong thời đại toàn cầu hóa này.
Một thông điệp rất rõ ràng hiện ra: Ta là người Việt Nam mang trong mình dòng máu Lạc Hồng. Hôm nay, nhiều tên tuổi của các nhà thiết kế thời trang nức danh trong và ngoài nước không mấy xa lạ với người Việt, nhất là các bạn trẻ.
Ưng ý hội nhập là điều không phải bàn cãi, bởi đó là quy luật phát triển từng lớp loài người; thế giới sẽ về đâu nếu các dân tộc không có niềm tin vào nhau và lấy đối đầu thay cho hội thoại, lấy xung đột thay cho hợp tác, lấy cừu địch thay cho hòa hợp.
Ngược lại, người ta không thể là “công dân toàn cầu” thực sự khi họ chưa phải là công dân thực thụ của Tổ quốc mình. Có nhẽ, không phải chỉ Nguyễn Bính mà hàng vạn, hàng triệu người dân ta thời ấy đều muốn kêu lên: Van em em hãy giữ nguyên quê kệch để cho hương đồng gió nội chẳng bao giờ bay đi.
Chiếc khuy bấm không làm cho ai khổ cả. Một tầng lớp mà ai cũng biết “quốc nạn” tham nhũng đang hoành hành như cơn bão ngầm khôn cùng hiểm, không ít cuộc chạy đua, tranh giành chức vị, quyền lực đang xảy ra đó đây, con người thiếu niềm tin vào nhau, vàng thau thật giả lộn lạo, muôn chuyện khó lường, khó đoán định làm sao. Chớ nghĩ rằng tiên sư ta hủ lậu, xoành xoạch giữ lấy cái lý lẽ: Ta về ta tắm ao ta / Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn mà các bậc tiền bối đáng kính đã từng dặn dò con cháu: Đi một ngày đàng học một sàng khôn.
Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra là câu ca dao cảm động nói về tấm lòng cha mẹ.
Đều hướng tới: Thương người như thể thương thân. Đồng hành với họ là những người mẫu, siêu mẫu cực kỳ cao ráo thon thắt hấp dẫn trong ánh đèn lung linh lộng lẫy của các sàn diễn. Bữa qua em đi tỉnh về / Đợi em ở cuối con đê đầu làng / Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng / Áo cài khuy bấm em làm khổ tôi.
Trong buổi đầu, sự đổi thay y phục mang tên tân thời đó kiên cố cũng phải chịu rất nhiều tiếng bấc, tiếng chì của dương gian.
Trong mỗi gia đình cũng thế, dù đương đại đến bao nhiêu thì sự biết ơn tiên sư cha, kính trên nhường dưới, thương yêu hòa thuận, chung thủy vẹn tròn vẫn là những chuẩn không gì thay thế được. Người ta ví von rằng, trong thời đại kỹ thuật số thì Trái Đất là ngôi làng lớn của nhân loại.
Uống nước nhớ nguồn là cách nói về lòng hàm ân, tri ân tiên nhân, tiên tổ. Con người là tổng hòa các mối quan hệ từng lớp, Mác đã nói đại ý thế; vậy thì trong một tầng lớp nhiều chuyện như hiện muốn thương người như thể thương thân cũng khó lắm thay.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét