Nhãn hiệu X-MEN chính thức thuộc ICP

Hoàng Phi nhãn hiệu X-MEN đã chính thức ở lại với ICP. Nguồn: Cục Sở hữu trí tuệ Vụ việc bắt nguồn từ tháng 6-2003 khi ICP nộp đơn đề nghị cấp giấy chứng thực đăng ký nhãn hiệu “X-MEN, hình" và Cục Sở hữu trí não cấp giấy chứng thực đăng ký nhãn bảo hộ mác nói trên đối với “các sản phẩm hóa mỹ phẩm gia dụng” cho ICP hai năm sau đó. ICP là một công ty sản xuất hóa mỹ phẩm ở Việt Nam với sản phẩm dầu gội X-MEN có slogan “Người đàn ông đích thực”. Tuy nhiên, đến tháng 8-2006, Marvel Characters, Inc, công ty sản xuất phim hoạt hình, truyện tranh và trò chơi tiêu khiển của Mỹ, trong đó có các nhân vật đột biến gen có khả năng phi phàm gọi là X-MEN, đã nộp đơn đề nghị hủy bỏ hiệu lực của giấy chứng nhận nói trên của ICP. Lý do mà Marvel Characters nêu ra là nhãn hiệu “X-MEN, hình” không đáp ứng tiêu chuẩn bảo hộ do trùng với tên nhân vật và các hình ảnh X-Men dùng trong các tác phẩm truyện tranh và phim truyện, đồng thời trùng với mác “X-Men” của Marvel. Điều này được Marvel Characters cho rằng ICP đang lợi dụng sự nổi tiếng của các nhân vật, hình ảnh và mác “X-Men” của Công ty Marvel, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Marvel Characters là một trong những công ty sinh sản phim hoạt hình tiêu khiển nức tiếng trên thế giới, và các nhân vật X-Men đã tức tốc được yêu thích trên thế giới với hình tượng những nhân vật đột biến gen có khả năng siêu phàm. Nhưng Cục Sở hữu trí óc đã từ chối lời đề nghị này với lý do mác “X-MEN, hình” trong giấy chứng thực đã cấp cho ICP, gồm chữ “X-MEN” viết hoa và chữ “X” dáng điệu đặt trong hình tròn không trùng hoặc tương tự với hình ảnh nhân vật X-Men chỉ những người đột biến gien với những khả năng phi phàm trong các tác phẩm của Marvel Characters. Hơn nữa, “X-MEN, hình” là nhãn hiệu hàng hóa chứ không phải là tác phẩm, do đó không thể áp dụng quy định về xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm phái sinh để coi xét, đánh giá việc bảo hộ mác. Cục này chứng dẫn theo quy định luật pháp ở Việt Nam thì tên nhân vật trong tác phẩm không được bảo hộ. Tranh qua cãi lại, Marvel đưa Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam ra tòa, và Tòa án dân chúng TP Hà Nội đã thụ lý vụ kiện này. Quá trình coi xét cho thấy khi ICP nộp đơn đăng ký nhãn “X-MEN, hình” tại Cục Sở hữu trí óc vào năm 2003 thì Công ty Marvel Characters chưa đăng ký mác “X-Men” tại Việt Nam. Hơn nữa, sản phẩm của hai công ty ICP và Marvel không trùng nhau, vì ICP sinh sản hóa mỹ phẩm còn Marvel kinh doanh phim, truyện, trò chơi, không cùng trong một nhóm kinh dinh. Thêm vào đó, Luật Bản quyền tác giả của Việt Nam không bảo hộ tên nhân vật, bởi thế việc kết luận ICP lợi dụng uy tín, khai hoang bản quyền của Marvel là không đúng. Trong khi đó, các bằng chứng của Marvel Characters đưa ra chưa đủ cơ sở để chứng minh những yêu cầu về khởi kiện của mình trong việc nhãn hiệu của ICP có thể gây nhầm lẫn cho các sản phẩm của họ, nên tháng 3-2013, Tòa án Hà Nội đã tuyên hủy đơn khởi kiện này. Đến nay, đã hết thời hạn kháng cáo, bởi vậy, bản án của tòa án chính thức có hiệu lực và ICP vẫn sở hữu nhãn hiệu X-MEN của mình. Có thể thấy rằng, việc khởi kiện tranh chấp về sở hữu trí não ở Việt Nam trong thời kì qua cũng không phải hiếm. Vụ Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh kiện Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ và sản xuất ống nhựa Bình Minh vì xâm phạm sở hữu trí óc về tên Thương mại và nhãn rạng đông kéo dài đến 3 năm, và rốt cuộc bên khởi kiện thắng kiện. Một vụ cũng khá đình đám là Công ty cổ phần Vincom kiện Công ty cổ phần Tài chính và Bất động sản Vincon và kết quả là Vincon đã phải đổi tên thành Vicoland hồi năm 2011. Tuy nhiên, theo một chuyên gia, quá trình xử lý rất phức tạp nên nhiều doanh nghiệp đã không đủ kiên nhẫn để đeo đuổi các vụ kiện.